17. edycja 2023
- Strona główna
- 17. edycja 2023
Współorganizator gali – Fundacja Pogranicze oraz Ośrodek „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów”.
Gala odbyła się 24-26 listopada w Sejnach we współpracy z Fundacją Pogranicze oraz Ośrodkiem „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów”. Nominację otrzymało jedenaścioro nauczycieli. Podczas wydarzenia ogłoszono nagrodę główną oraz specjalną i wyróżnienia.
Jakub Mączyński
Mariusz Sokołowski
Jakub Mączyński jest nauczycielem języka angielskiego oraz Rzecznikiem Praw Ucznia w I LO im. Henryka Sienkiewicza w Kędzierzynie-Koźlu.
W czasie swojej pracy, nie tylko jako nauczyciel języka angielskiego, ale też Rzecznik Praw Ucznia, stara się stworzyć uczniom szkoły bezpieczną przestrzeń do działania i wyrażania siebie. Spotkania z nimi to często codzienna i mozolna praca, która ma na celu otwieranie uczniów na innych, doprowadzenie ich do samoakceptacji i zrozumienia samych siebie. Wszystkie akcje i projekty, które prowadzi mają na celu „naukę wartości poprzez działanie” na rzecz innych. Ukutym wraz z uczniami mottem jest fraza „Oni to My”, która w założeniu ma pokazać uczniom, że niezależnie od tego kim są, zawsze mogą znaleźć się w położeniu drugiego człowieka potrzebującego pomocy. Codzienna praca z uczniami LGBTQ+, projekty „Paka dla Seniora” czy „Granica”, które organizował uwrażliwiają wszystkich na potrzeby drugiego człowieka, tak by razem starać się nie być „obojętnymi”.
Nauczyciel historii i wiedzy o społeczeństwie, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 20 im. gen. Władysława Sikorskiego w Białymstoku
Jestem socjologiem, prezesem Fundacji Otwartej Edukacji, przewodnikiem turystycznym po województwie podlaskim. Od 2007 roku jestem zaangażowany w przywracanie pamięci o wasilkowskich i białostockich Żydach. Realizuję wiele projektów poświęconych lokalnej i wielokulturowej historii Podlasia oraz działań na rzecz uchodźców i grup wykluczonych. Jestem członkiem sieci Forum Dialogu i Ambasadorem Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Otrzymałem także wyróżnienie w Konkursie Nauczyciela Roku 2015.
„Zdałem sobie sprawę, że Podlasie jest wielokulturowe i należy społeczność żydowską umieszczać w szerszym kontekście, w wielokulturowej perspektywie. (…) Dzisiaj z perspektywy kilkunastu lat działalności w tym temacie mogę stwierdzić, że o wiele więcej było momentów wzmacniających i chwil, kiedy naprawdę czułem, że robię coś wyjątkowego. I nawet kiedy przez chwilę wydawało mi się, że poniosłem porażkę, to po upływie czasu dostrzegałem pozytywne strony moich ‘porażek’.”
Nauczyciel języka polskiego, filozofii i etyki, dyrektor I LO im. T. Kościuszki w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 1 w Gorzowie Wlkp.
Jako dyrektorowi szkoły udaje mi się spełniać marzenie o I LO jako przestrzeni współpracy uczniów, nauczycieli i rodziców, z zaangażowaniem przyjaciół szkoły i lokalnego środowiska. Jako nauczyciel pozostałem przyjacielem młodzieży, stając się coraz bardziej świadomym liderem tworzącym szkołę przyjazną wszechstronnemu rozwojowi uczniów; wychowującą ludzi otwartych na różnorodność, prezentujących postawę ciekawości poznawczej i wrażliwości estetycznej. Objęcie przeze mnie funkcji dyrektora szkoły zbiegło się z ogłoszeniem stanu pandemii, a potem wybuchła wojna w Ukrainie. Zatem najważniejszym stało się stworzenie poczucia bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom. Zacząłem od organizowania Zdalnego centrum pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Oprócz zdalnych lekcji toczyło się życie kulturalne, dzielono się swoimi artystycznymi pasjami. Między innymi w ten sposób wspólnie udało się „oswoić” nową pandemiczną rzeczywistość. Po zakończeniu izolacji z kolei należało zadbać o to, by zminimalizować stres młodych ludzi w związku z powrotem do nauczania stacjonarnego. Wtedy też wraz z moim zespołem psychologiczno-pedagogicznym wpadliśmy na pomysł projektu edukacyjno- wychowawczego „Reanimacja relacji”, który był jednym z pierwszych w Polsce, i z którego, dzięki przekazom medialnym, korzystały szkoły w całym kraju. Trudną próbę i nie lada wyzwanie logistyczne stanowiło zaadoptowanie szkolnej hali sportowej na punkt pobytu ludności uchodźczej z Ukrainy. Od czasu, gdy jestem dyrektorem, podjąłem wraz ze społecznością szkolną także wiele innych działań służących budowaniu społeczności szkolnej i współpracy ze środowiskiem lokalnym oraz liczne akcje charytatywne.
„Jak nie przestać być nauczycielem, mentorem, przyjacielem młodzieży i pogodzić role: edukatora, wychowawcy, kolegi-nauczyciela i ‘szefa’ (wtedy nie znałem jeszcze słowa LIDER w odniesieniu do rzeczywistości szkolnej)? Jak pod naciskiem wielu czynników nie stać się administratorem ‘zafiksowanym’ na wynikach i rankingach? (…) Z ludźmi i dla ludzi – tylko tak rozumiem podjęcie wyzwania sprzed niespełna czterech lat.”
Pedagożka w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Jarocinie
Jestem pedagożką i terapeutką od 30 lat pracującą na rzecz dzieci, młodzieży, ich rodziców, opiekunów i nauczycieli. Przez 29 lat pracowałam w szkole podstawowej jako pedagog szkolny, od 15 lat równolegle jako pedagog w PPP. Wspieram młodych ludzi marginalizowanych z uwagi na pochodzenie społeczne, status materialny, możliwości intelektualne, stan zdrowia itp. Szczególnie zaangażowałam się w pomoc dzieciom z rodzin z problemem alkoholowym prowadząc grupy wsparcia, świetlice socjoterapeutyczne, organizując obozy terapeutyczne. Jestem instruktorką i autorką wielu programów w zakresie profilaktyki zachowań ryzykownych i profilaktyki zdrowia psychicznego. Prowadzę autorskie warsztaty „Wielokulturowość” w szkołach ponadpodstawowych, zachęcając młodzież do analizy i weryfikacji przekonań, stereotypów i mitów. Prowadzę także Trening Umiejętności Społecznych wg autorskiego programu TUS z LEGO dla dzieci ze spektrum autyzmu. Wspieram rodziców prowadząc Szkołę dla Rodziców i Wychowawców, warsztaty i wykłady. Od wielu lat wspieram i promuję rodzicielstwo zastępcze. Jestem współautorką programu szkoleniowego dla kandydatów na rodziców zastępczych zatwierdzonego przez Ministra Rodziny i Polityki Społecznej i prowadzę szkolenia. Rozpoznaję także potrzeby dzieci w pieczy zastępczej i wspieram ich zaspokajanie. W pracy w dorosłymi pokazuję im perspektywę dziecka, rozwijam umiejętności komunikacyjne, uwrażliwiam na potrzeby młodych ludzi. Na bazie własnych doświadczeń zawodowych oraz jako matki czwórki dzieci napisałam książkę pt. „Wychowanie. Najtrudniejsza ze sztuk pięknych”. Niczego nie zrobiłabym bez wsparcia i pomocy. Ta nominacja to wspólny sukces wielu, wielu ludzi.
„Świat nie zmienia się od razu. Czasem wymaga to wielu lat. Teraz, po latach, otrzymuję informacje zwrotne, które wzruszają mnie i poruszają. Spotykam w sklepie, na ulicy, w pociągu ‘moje’ dzieciaki sprzed lat. Te dzieci, które już były skazane, już usłyszały swój wyrok i nie wierzyły, że los może się odmienić. A teraz pomagają innym.”
Nauczycielka języka niemieckiego i angielskiego w LO nr XV im. mjr. P. Wysockiego we Wrocławiu
Jestem nauczycielką i prezeską Fundacji Freya, gdzie od wielu lat inicjuję i prowadzę działania antydyskryminacyjne oraz projekty mające na celu szerzenie wiedzy o różnorodności kulturowej na świecie, Ambasadorką Dialogu, edukatorką specjalizującą się w rozwoju kompetencji międzykulturowych oraz pracy z uczniem z doświadczeniem migracji. We wrocławskich szkołach przeprowadzam warsztaty antydyskryminacyjne, których celem jest zapobieganie konfliktom w środowiskach wielokulturowych oraz wspieranie procesu integracyjno- adaptacyjny pomiędzy uczniami polskimi i uczniami z doświadczeniem migracji i uchodźctwa. Dzielę się również swoją wiedzą, doświadczeniem oraz inspiruję innych nauczycieli poprzez organizowanie warsztatów, szkoleń oraz prelekcje podczas konferencji metodycznych. Jako pasjonatka historii realizuję także projekty dotyczące Holokaustu i II wojny światowej. Najważniejszy z nich to międzynarodowe projekty „Przerwane życie – historie kobiet podczas II wojny światowej”. Jestem również inicjatorką projektów dotyczących historii lokalnej, m.in. konkursu „Historie słynnych wrocławianek” oraz historycznej gry miejskiej. Cyklicznie organizuję przedsięwzięcia dla uczniów i uczennic z wrocławskich szkół – Forum Młodych Wielokulturowych oraz konferencję „Kobiety niezwykłe”, których celem jest nie tylko pogłębianie wiedzy, ale również wzmacnianie kompetencji miękkich. Zależy mi, aby moi uczniowie i uczennice byli w przyszłości wrażliwymi, niezależnymi, myślącymi krytycznie ludźmi, którzy szanują i akceptują innych oraz są otwarci na różnorodność na świecie.
„Tłumaczę moim uczniom, że świat, w jakim żyją, wymaga ciągłego dbania o niego, że demokracja, prawa człowieka i pokój nie są dane nam na zawsze i trzeba ciągle o nie dbać.”
Nauczycielka języka polskiego, etyki i filozofii w CLV LO z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Bohaterek Powstania Warszawskiego w Warszawie
Jestem nauczycielką w liceum, ale mam też doświadczenie w pracy w szkole podstawowej, gimnazjum, a nawet w propedeutyce literackiej w przedszkolu. Specjalizuję się w nauczaniu interdyscyplinarnym oraz pedagogice antydyskryminacyjnej i kreowaniu przyjaznego środowiska szkolnego. Zajmuję się również badaniami akademickimi nad literaturą dla dzieci i młodzieży. Obroniłam rozprawę doktorską dotyczącą kanonu lektur szkolnych badanego w perspektywie gender studies, gdyż staram się holistycznie i świadomie działać w edukacji na rzecz równości płci oraz zmian w kształceniu postaw czytelniczych i kulturoznawczych młodzieży. Z tych samych przyczyn staram się angażować w tworzenie pozaszkolnych materiałów edukacyjnych, które służyłyby zwalczaniu stereotypów – we współpracy m.in. z CEO, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Żydów Polskich POLIN, Wolnymi Lekturami, Nowymi Horyzontami Edukacji Filmowej i licznymi innymi podmiotami. Zdobyłam wyróżnienie w Konkursie Nauczyciela Roku 2022. Liczne teksty publicystyczne poświęciłam problemom współczesnej oświaty. Tę samą tematykę poruszałam w swojej twórczości lirycznej – jestem wielokrotnie nagradzaną poetką performatywną, zwyciężczynią prestiżowego międzynarodowego konkursu Spoken Word w 2021 r., a także trzykrotną finalistką Mistrzostw Polski w Slamie Poetyckim.
„Nie ma danych na temat tego, jak ocena z zachowania kształtuje samoocenę młodego człowieka, jak wpływa na jego wiarę we własne siły, możliwości, a także potrzebę rozwijania swojej osobowości. (…) Tylko że w normalnym życiu nikt nie wystawia stopni z zachowania. Bo nie ma po co. I bo człowiek jest szalenie skomplikowanym tworem. A najtrudniejsze i najważniejsze jest to, że dzieci, łamiąc szkolne zasady, wołają czasem o pomoc.”
Nauczyciel języka polskiego w Liceum STO w Krakowie
Działam na rzecz edukacji pełnej szacunku do drugiego człowieka, empatii i dialogu. Jestem inicjatorem i twórcą kampanii: #popierwszeszacunek #każdyczłowiekjestważny #respektuj.pl. Ta ostatnia to pierwsza taka antyprzemocowa i antydyskryminacyjna kampania w Polsce, przewidziana na kilka lat, w której polskie szkoły – nauczycieli, nauczycielki, uczennice i uczniów – wspierają znani i cenieni artyści, artystki, ludzie mediów. Inicjuję akcje społeczne, takie jak słynny mural w Pcimiu „GoścINNOŚĆ” czy protesty nauczycieli i nauczycielek w obronie autonomii Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Organizuję wiele działań charytatywnych – na rzecz hospicjów dziecięcych, wspierających mieszkańców Lwowa czy Grupę Granica. Otrzymałem tytuł Nauczyciela Roku 2021. Wielokrotnie wypowiadałem się w mediach, walcząc o szkołę pozbawioną kultury strachu, w której jest miejsce dla każdego, niezależnie od tego, kim jest, w co wierzy i jak chodzi ubrany. Najważniejsze są dla mnie lekcje i to, co robię w swojej klasie – literaturę wykorzystuję, aby „budować przymierza przeciwko bezsensowi”, uczyć szacunku i tolerancji, pokazywać skomplikowane ludzkie losy i piękny – choć skomplikowany – świat, uczyć empatii. Gdybym był Ministrem Edukacji, w piątki każdy uczeń zamiast klasycznych lekcji realizowałby edukacyjne projekty pod okiem swojego mentora, a przynajmniej jeden dzień w miesiącu uczyłby się zdalnie. Uważam, że najważniejszą wartością w szkole jest… goścINNOŚĆ i że dzięki niej można budować miejsca i społeczności pełne empatii, które ze sobą rozmawiają, rozumieją się i słuchają, szanując przy tym swoją różnorodność.
„W moim życiu jest coś ważniejszego niż strach. Boję się i robię. I tego staram się nauczyć moich uczniów i moje uczennice: Gościnności.”
Nauczyciel przedmiotów science w Szkole Podstawowej im. Kazimierza Nowaka w Dąbrówce
Według Future skills – Update and Literature Review interdyscyplinarność będzie miała zasadnicze znaczenie dla rozwiązywania współczesnych problemów. Stosowana przeze mnie w praktyce dydaktycznej metodologia STEAM oparta jest właśnie na problemowym podejściu integrującym narzędzia, umiejętności i wiedzę z różnych dziedzin, co gwarantuje skuteczne kształtowanie świadomości i kreowanie czynnej postawy społecznej. Wraz z partnerami ze szkół m.in. z Portugalii i Turcji realizujemy wspólne projekty, których główną osią działań jest edukacja klimatyczna. Klimat tak samo jak edukacja nie zna granic. Uczymy szacunku, współdziałania i budowania relacji. Każdy projekt tworzy zespół odważnych ludzi, który wraz z uczennicami i uczniami podejmuje trudne tematy dotyczące m.in. dostępu do wody, jedzenia, podstawowych dóbr, migracji i uchodźstwa także tego klimatycznego, degradacji środowiska. Uwrażliwiamy i praktycznie działamy. Uświadamiamy na temat skutków antropocentryzmu i konsumpcjonizmu, budujemy liczne mosty podparte na solidnym fundamencie kultury ekologicznej. W ostatnich trzech latach szkolnych budowane przez nas aktywne działania projektowe połączyły cyberłączami (i nie tylko) łącznie 23 państwa.
„Uważam, że biologia to czuły narrator wśród przedmiotów szkolnych. Dotyka treści związanych z naszą planetą i zdrowiem, a w szerokiej perspektywie budowaniem szacunku i akceptacji do każdego.”
Nauczycielka bibliotekarka w Zespole Szkolno-Przedszkolnym w Pliszczynie
Jestem nauczycielką bibliotekarką. Czarodziejką książek, wróżką i niewidzialną ręką, która podsuwa właściwą książkę, właściwej osobie, we właściwym czasie, żeby uleczyć duszę lub dmuchnąć w skrzydła. Bo są książki przyjaciele. Książki inspiracje. Książki, które uczą i książki, które leczą. I są książki, które dodają skrzydeł. Wymarzyłam i stworzyłam Wypożyczalnię skrzydeł – jedną z najpiękniejszych szkolnych bibliotek w Polsce. Szkolna biblioteka to dla mnie miejsce dziecięcego dobrostanu. Ma czas i miejsce dla drugiego człowieka. Nosząc w sobie głębokie przekonanie o wyjątkowej roli biblioteki w strukturze szkoły, działam na rzecz ich rozwoju i rozwoju czytelnictwa. Jestem propagatorką i trenerką budowania marki i identyfikacji wizualnej bibliotek szkolnych, autorką książki „Wypożyczalnia skrzydeł. Opowieść o magii czytania”. Odebrałam dla Wypożyczalni skrzydeł nagrodę im. J. Korczaka. Zostałam odznaczona Kariatydą czytelnictwa – tytułem przyznawanym przez Fundację Powszechnego Czytania osobom i instytucjom w szczególny sposób zaangażowanym w upowszechnianie czytelnictwa. Jestem pierwszą Nauczycielką Roku – bibliotekarką. Widzę, że światło skierowane na biblioteki sprawiło, że one pięknieją, zmieniają się, zmieniając też swoich czytelników. Żeby je pokazywać, rozpoczęłam na swojej stronie fb cykl #bibliotekawzmianie. Stworzyłam znak jakości USKRZYDLAM – wskazuje wyjątkowe biblioteki i wyjątkowe książki, które pomagają kształtować empatycznych, wrażliwych i odpowiedzialnych ludzi. Wierzę, że jedno doświadczenie piękna, dobra, czy sprawiedliwości jest w stanie ochronić nas przed złem tego świata. Robię wszystko, by moich uczniów spotykało jak najwięcej takich doświadczeń.
„Noszę w sobie głębokie przekonanie o wyjątkowej roli biblioteki szkolnej w strukturze szkoły. Bo do niej trafi każdy uczeń, a zatem każdy obywatel. To, jak wykorzystamy to spotkanie, może decydować o jakości naszego społeczeństwa.”
Nauczycielka języka polskiego w Zespole Szkół Budowlanych im. Wojska Polskiego w Legnicy
Moja praca jako nauczyciela uświadomiła mi, jak istotna jest uważność na drugiego człowieka, jak ważna jest tolerancja, jak istotne jest uczucie empatii, jak ważne jest przypominanie o ofiarach, dzięki którym możemy żyć w pokoju. Uczę i wychowuję w duchu tolerancji i szacunku do innych ludzi, inspiruję młodych ludzi do działania zgodnie z tymi zasadami. Jako działaczka społeczna i animatorka kultury wśród młodzieży utworzyłam koła teatralne, taneczne, recytatorskie, kabaretowe, literackie, które gromadziły i gromadzą dużą liczbę uczniów. Od lat przekazuję młodzieży wiedzę o cierpieniu naszego narodu, od lat uczestniczymy w upamiętnianiu tamtych przeżyć. W ramach mojego autorskiego programu zapoznaję młodzież techniczną z tematem zagłady Żydów w czasie II wojny światowej poprzez wspólne tworzenie scenariuszy i spektakli, np. „Nie zapomnij, pamiętaj”, „Wychowanie w pokoju”, „Odebrano Wam życie, dziś dajemy Wam tylko pamięć”, „Ich krzyk nie umarł, stał się nadzieją dla przyszłych pokoleń”. Moim celem jest odgrywanie aktywnej roli w szkole, instytucji wychowawczej oraz w szerszym środowisku poprzez konkretne projekty i działania. W Zespole Szkół Budowlanych, gdzie pracuję od 1971 r., co roku są organizowane festyny, mające na celu przeciwdziałanie eskalacji zjawiska narkomanii, których integralną częścią są nasze przedstawienia skierowane do rodziców, młodzieży, nauczycieli, władz miasta. Wielokrotnie byłam nagradzana za moją pracę, szczególnie cenię sobie to, że znalazłam się w gronie 10 nominowanych nauczycieli do tytułu Nauczyciel Roku 2016.
„Za jeden ze swoich największych sukcesów uważam zmianę sposobu myślenia o absolwentach szkół zawodowych. Udało mi się przełamać stereotyp ucznia ‘budowlanki’. Odkryłam w tych młodych ludziach ogromną potrzebę doznań estetycznych niezwiązanych z głównym tokiem kształcenia.”
Nauczyciel historii, wiedzy o społeczeństwie, historii i teraźniejszości, podstaw przedsiębiorczości w III LO z Oddziałami Dwujęzycznymi w Zabrzu
Od ponad 30 lat pracuję w szkole. A już wcześniej stałem się człowiekiem, którego oburza otaczający świat. I bardzo lubię ten stan oburzenia, bo nieustannie pcha mnie on do zmiany rzeczywistości. Doprowadził mnie do założenia 20 lat temu pierwszej Szkolnej Grupy Amnesty International zarejestrowanej w Polsce. W jej ramach powstały tysiące listów, które pisaliśmy i piszemy z uczennicami i uczniami w obronie prześladowanych osób. Działania na rzecz edukacji wielokulturowej, edukacji antydyskryminacyjnej prowadzę w kilku innych organizacjach, na czele ze Stowarzyszeniem „Edukacja w Głąb Kultury”. Od niedawna należę do grona Trenerów Edukacji Antyprzemocowej metodą „Sztama”. To pomysł na wywołanie refleksji wśród chłopców, że są możliwe inne niż dominujące wzorce męskości, wzorce oparte na empatii, współpracy i otwartości. Współpracuję z Centrum Edukacji Obywatelskiej, ostatnio w programie „Szkoła Otwartości”. Mieszkam w Zabrzu, mieście, którego magicznym sercem jest dla mnie cmentarz żydowski, miejsce, które przybliżam kolejnym rocznikom młodzieży. Pasją, którą zarażam moją szkolną społeczność, są też scrabble. Dla mnie moja aktywność to często bardzo drobne działania na rzecz praw człowieka i antydyskryminacji. Ale prowadzone niezmiennie od 30 lat. I w każdym momencie.
„Byłem też w przeszłości taki osadzony we wzorcu męskości nieokazywania emocji. Twardy. A teraz wspominam, kiedy stanąłem w 2015 roku w mojej szkole przed uczniami i gośćmi, po projekcji filmu ‘Notatki z Aleppo’. I mam otwierać spotkanie z reżyserem, Wojciechem Szumowskim, a zamiast tego płaczę. I nie wstydzę się tego.”
